Câu điều kiện chia theo mức độ có thật của giả định, chứ không chia theo thời gian. Hiểu đúng chỗ này thì ba loại câu điều kiện trở nên rất dễ nhớ, vì mỗi loại ứng với một mức độ khác nhau.
- Loại 0: sự thật luôn đúng — If + hiện tại đơn, hiện tại đơn
- Loại 1: có thật, có thể xảy ra — If + hiện tại đơn, will + V
- Loại 2: không có thật ở hiện tại — If + quá khứ đơn, would + V
- Loại 3: không có thật trong quá khứ — If + had + V3, would have + V3
Bốn loại cơ bản
Mấu chốt: động từ trong mệnh đề If lùi một bậc so với thực tế. Càng xa thực tế thì lùi càng sâu.
Vì sao loại 2 dùng thì quá khứ mà lại nói về hiện tại
Đây là chỗ gây bối rối nhất. Thì quá khứ ở đây không chỉ thời gian, nó đánh dấu khoảng cách với thực tế. Câu If I were rich nói về hiện tại, và thực tế là người nói không giàu. Cũng vì vậy mà loại 2 dùng were cho mọi ngôi trong văn viết trang trọng: If I were you, không phải If I was you.
Câu điều kiện hỗn hợp
Khi nguyên nhân ở quá khứ nhưng kết quả ở hiện tại thì trộn loại 3 với loại 2: If I had studied medicine, I would be a doctor now. Nguyên nhân dùng had studied, kết quả dùng would be vì kết quả đang nói về hiện tại. Dạng này hay xuất hiện ở đề trình độ B2 trở lên.
Lỗi người Việt hay mắc
- Viết If it will rain — mệnh đề If không dùng will, dù nói về tương lai
- Dùng loại 1 cho việc không thể xảy ra: If I am a bird nên là If I were a bird
- Quên have ở loại 3: would passed thay vì would have passed
- Học theo cây chặng — Mỗi điểm ngữ pháp có chặng riêng, làm bài rồi mới qua chặng sau
- Ngân hàng 240 câu ngữ pháp — Bốc 30 câu ngẫu nhiên, gần như không lặp
- Ôn tập theo lịch — Từ và cấu trúc hiện lại đúng lúc sắp quên
Câu hỏi thường gặp
Có thể đảo mệnh đề chính lên trước không?
Được. I will stay home if it rains đúng như If it rains, I will stay home. Khi If đứng sau thì bỏ dấu phẩy.
Unless khác If not thế nào?
Gần như tương đương ở nghĩa. Unless you hurry bằng If you don't hurry. Lưu ý sau unless không dùng dạng phủ định nữa.
Loại nào ra thi nhiều nhất?
Loại 2 và loại 3, vì đó là chỗ dễ bẫy nhất khi thí sinh chọn nhầm giữa would và would have.