Từ điển đồng nghĩa cho danh sách dài, nhưng các từ trong đó hiếm khi thay nhau được hoàn toàn. Chúng khác nhau ở mức độ, ở mức trang trọng, hoặc ở loại danh từ đi cùng.
- Đồng nghĩa hiếm khi thay thế hoàn toàn cho nhau
- Khác nhau ở mức độ, mức trang trọng và từ đi kèm
- Dùng từ khó sai chỗ bị trừ điểm hơn dùng từ thường đúng chỗ
Ba kiểu khác biệt
Nhận ra kiểu khác biệt thì biết nên chọn từ nào.
Chọn từ theo bối cảnh viết
Bài viết học thuật ưu tiên từ trang trọng và trung tính: dùng obtain thay get, significant thay big, demonstrate thay show. Nhưng không phải câu nào cũng đổi được: get up không thể thành obtain up. Nguyên tắc an toàn là chỉ đổi khi chắc chắn từ mới đi được với các từ xung quanh.
Nâng từ vựng mà không sai
Cách nâng từ vựng an toàn nhất là học cụm chứ không học từ đơn. Thay vì học significant nghĩa là đáng kể, học nguyên cụm a significant increase. Khi đó vừa nhớ từ vừa nhớ chỗ dùng, và không rơi vào tình trạng biết nghĩa mà lắp vào câu thì sai. Đây cũng là cách các bài viết điểm cao được xây dựng.
Lỗi người Việt hay mắc
- Thay từ bằng từ đồng nghĩa mà không kiểm từ đi cùng
- Dùng từ mang sắc thái chê trong câu định khen
- Dùng từ trang trọng trong hội thoại thân mật, nghe gượng
- Ôn tập theo lịch — Từ hiện lại đúng lúc sắp quên
- Trò chơi từ vựng — Lật thẻ, xếp câu, nhìn hình đoán chữ
- Học theo cây chặng — Từ mới gắn với bài học, không học rời
Câu hỏi thường gặp
Từ điển đồng nghĩa có nên dùng không?
Nên, nhưng luôn tra thêm ví dụ để xem từ đó đi với gì trước khi đưa vào bài.
Bài thi có yêu cầu dùng từ đồng nghĩa không?
Có, ở chỗ viết lại đề bằng từ của mình. Nhưng viết lại sai nghĩa còn tệ hơn giữ nguyên.
Làm sao biết một từ trang trọng hay không?
Từ điển học tập thường ghi nhãn formal hoặc informal ngay trong mục từ.