Tiếng Việt phân biệt nghĩa bằng dấu thanh, tiếng Anh phân biệt bằng trọng âm. Đặt sai trọng âm thì người nghe có thể không nhận ra từ, dù mọi âm đều đọc đúng.
- Danh từ và tính từ hai âm tiết thường nhấn âm đầu
- Động từ hai âm tiết thường nhấn âm sau
- Một số từ đổi trọng âm là đổi luôn từ loại và nghĩa
Cặp từ đổi nghĩa theo trọng âm
Nhóm này ra thi nhiều vì nó chứng minh trọng âm mang chức năng ngữ pháp.
| Từ | Nhấn âm đầu | Nhấn âm sau |
|---|---|---|
| record | danh từ: bản ghi | động từ: ghi lại |
| present | danh từ: món quà | động từ: trình bày |
| object | danh từ: đồ vật | động từ: phản đối |
| increase | danh từ: sự tăng | động từ: tăng lên |
| permit | danh từ: giấy phép | động từ: cho phép |
| desert | danh từ: sa mạc | động từ: bỏ rơi |
Quy tắc theo hậu tố
Hậu tố quyết định vị trí trọng âm khá ổn định. Từ tận cùng -tion, -sion, -ic, -ical nhấn vào âm tiết ngay trước hậu tố: information, economic. Từ tận cùng -ity, -ify, -graphy nhấn vào âm tiết thứ ba từ cuối lên: ability, photography. Từ tận cùng -ee, -eer, -ese nhấn vào chính hậu tố: employee, engineer, Vietnamese.
Trọng âm ảnh hưởng tới nguyên âm
Âm tiết không mang trọng âm trong tiếng Anh thường bị giảm thành âm /ə/ rất ngắn. Trong banana, chỉ âm tiết giữa rõ, hai âm còn lại đều mờ. Người học hay đọc đều ba âm tiết như tiếng Việt nên nghe rất khác. Nắm được điểm này thì cả nói lẫn nghe đều lên, vì người bản xứ cũng nuốt các âm không trọng âm y như vậy.
Lỗi người Việt hay mắc
- Đọc đều các âm tiết, không âm nào nổi hơn âm nào
- Nhấn sai làm record danh từ nghe thành động từ
- Nhấn theo cách đọc tiếng Việt của từ mượn: internet, video
- Đọc theo mẫu — 29 câu cho 9 âm người Việt hay sai, máy so từng từ
- Học theo cây chặng — Bài phát âm nằm ngay trong lộ trình
- Luyện nói — 21 đề nói, chấm bằng AI
Câu hỏi thường gặp
Có cách nào biết trọng âm mà không tra từ điển không?
Các quy tắc hậu tố phủ được phần lớn từ dài. Với từ hai âm tiết thì nên tra, vì ngoại lệ nhiều.
Từ điển ghi trọng âm thế nào?
Dấu phẩy trên cao đặt trước âm tiết mang trọng âm chính, ví dụ /rɪˈkɔːd/. Dấu phẩy dưới thấp là trọng âm phụ.
Trọng âm câu khác trọng âm từ ra sao?
Trọng âm câu là việc nhấn mạnh từ mang thông tin chính. Cùng một câu, đổi từ được nhấn là đổi hàm ý.