Tiếng Anh có 12 thì, nhưng trong giao tiếp và trong bài thi thì khoảng năm thì chiếm phần lớn số câu. Nắm chắc năm thì đó trước rồi mở rộng dần sẽ nhanh hơn nhiều so với học thuộc cả bảng ngay từ đầu.
- 12 thì = 4 nhóm thời gian (hiện tại, quá khứ, tương lai, tương lai trong quá khứ) × 3 dạng (đơn, tiếp diễn, hoàn thành)
- Năm thì dùng nhiều nhất: hiện tại đơn, hiện tại tiếp diễn, quá khứ đơn, hiện tại hoàn thành, tương lai đơn
- Dấu hiệu nhận biết chỉ là gợi ý, không phải luật — câu vẫn phải hợp ngữ cảnh
Bảng công thức 12 thì
Cột công thức dưới đây viết ở dạng khẳng định với chủ ngữ số ít. V nghĩa là động từ nguyên thể, V-ed/V3 là dạng quá khứ và quá khứ phân từ.
| Thì | Công thức | Dấu hiệu |
|---|---|---|
| Hiện tại đơn | S + V(s/es) | always, usually, every day |
| Hiện tại tiếp diễn | S + am/is/are + V-ing | now, at the moment, look! |
| Hiện tại hoàn thành | S + have/has + V3 | already, yet, since, for, just |
| Hiện tại hoàn thành tiếp diễn | S + have/has been + V-ing | for, since + khoảng thời gian |
| Quá khứ đơn | S + V-ed | yesterday, ago, last week |
| Quá khứ tiếp diễn | S + was/were + V-ing | while, at 8pm yesterday |
| Quá khứ hoàn thành | S + had + V3 | before, after, by the time |
| Quá khứ hoàn thành tiếp diễn | S + had been + V-ing | for + mốc quá khứ |
| Tương lai đơn | S + will + V | tomorrow, next week, I think |
| Tương lai tiếp diễn | S + will be + V-ing | at this time tomorrow |
| Tương lai hoàn thành | S + will have + V3 | by 2030, by then |
| Tương lai hoàn thành tiếp diễn | S + will have been + V-ing | by then + for |
Phân biệt hiện tại hoàn thành và quá khứ đơn
Đây là cặp gây nhầm nhiều nhất, và cũng là cặp bị hỏi nhiều nhất trong đề thi. Quá khứ đơn nói về việc đã xong ở một thời điểm xác định trong quá khứ. Hiện tại hoàn thành nói về việc có liên hệ tới hiện tại, hoặc không nêu thời điểm cụ thể. Câu I lost my keys chỉ kể một việc đã xảy ra. Câu I have lost my keys hàm ý bây giờ vẫn chưa tìm thấy. Vì vậy hiện tại hoàn thành không đi với trạng ngữ chỉ thời điểm quá khứ: không nói I have seen him yesterday.
Năm thì nên học trước
Nếu mới bắt đầu, thứ tự hợp lý là: hiện tại đơn để nói về thói quen và sự thật, hiện tại tiếp diễn để nói việc đang xảy ra, quá khứ đơn để kể chuyện, tương lai đơn để nói dự định, rồi mới tới hiện tại hoàn thành. Bốn thì hoàn thành tiếp diễn để sau cùng vì tần suất dùng thấp và gần như không xuất hiện trong hội thoại thường ngày.
Lỗi người Việt hay mắc
- Dùng hiện tại hoàn thành kèm yesterday, last year — sai vì đã có thời điểm xác định
- Quên thêm s/es ở ngôi thứ ba số ít, lỗi phổ biến nhất trong bài viết
- Dùng thì tiếp diễn với động từ trạng thái: I am knowing sai, phải là I know
- Học theo cây chặng — Mỗi điểm ngữ pháp có chặng riêng, làm bài rồi mới qua chặng sau
- Ngân hàng 240 câu ngữ pháp — Bốc 30 câu ngẫu nhiên, gần như không lặp
- Ôn tập theo lịch — Từ và cấu trúc hiện lại đúng lúc sắp quên
Câu hỏi thường gặp
Học 12 thì mất bao lâu?
Nếu học đều mỗi ngày 15 phút, khoảng 3 đến 4 tuần là dùng được năm thì chính. Cả 12 thì thì cần thêm vài tuần nữa, chủ yếu để quen chứ không phải để nhớ công thức.
Có cần học thuộc bảng công thức không?
Không cần thuộc lòng. Làm bài tập đủ nhiều thì công thức tự nhớ. Thuộc bảng mà không đặt được câu là học sai cách.
Thì nào hay ra trong đề thi nhất?
Hiện tại hoàn thành và quá khứ đơn, thường ra ở dạng câu hỏi bắt phân biệt hai thì này với nhau.