Tiếng Việt không có âm nào đặt lưỡi giữa hai hàm răng, nên bộ máy phát âm không có sẵn thói quen này. Đó là lý do think hay ra thành tink hoặc sink, chứ không phải do nghe kém.
- /θ/ là âm vô thanh, dây thanh không rung: think, three, math
- /ð/ là âm hữu thanh, dây thanh rung: this, that, mother
- Cả hai đều đặt đầu lưỡi chạm nhẹ mặt dưới răng cửa trên
Đặt lưỡi đúng chỗ
Đầu lưỡi đưa ra chạm nhẹ vào mép dưới của răng cửa hàm trên, hơi thoát ra qua khe giữa lưỡi và răng. Lưỡi không cắn chặt, chỉ chạm. Cách tự kiểm tra: đặt lòng bàn tay trước miệng, đọc three, phải thấy luồng hơi rõ. Nếu không thấy hơi thì lưỡi đang ở sau răng và âm đã thành /t/.
Phân biệt hai âm bằng cổ họng
Hai âm đặt lưỡi giống hệt nhau, chỉ khác ở chỗ dây thanh có rung hay không. Đặt tay lên cổ họng: đọc thin thì không rung, đọc then thì rung. Quy luật hữu ích: /ð/ hầu như luôn nằm trong nhóm từ chức năng quen thuộc — the, this, that, these, those, they, them, there, then, than, though. Ngoài nhóm đó, phần lớn là /θ/.
Bài luyện ba bước
Bước một, đọc chậm từng từ đơn, cố ý phóng đại động tác đưa lưỡi ra. Bước hai, đọc cặp từ dễ nhầm liền nhau: think và sink, three và tree, mouth và mouse. Bước ba, đọc câu có nhiều âm th: I think this is the third one. Mỗi ngày năm phút trong hai tuần là đủ để lưỡi quen.
Lỗi người Việt hay mắc
- Đọc th thành /t/ vì lưỡi chạm lợi thay vì chạm răng
- Đọc th thành /s/ vì lưỡi rụt lại phía sau
- Bỏ hẳn âm cuối trong month, with, both
- Đọc theo mẫu — 29 câu cho 9 âm người Việt hay sai, máy so từng từ
- Học theo cây chặng — Bài phát âm nằm ngay trong lộ trình
- Luyện nói — 21 đề nói, chấm bằng AI
Câu hỏi thường gặp
Đọc sai âm th có bị trừ điểm nói không?
Có, nhưng không nhiều bằng việc nói ngắt quãng. Tuy vậy đây là âm xuất hiện dày trong hội thoại nên sai liên tục sẽ làm người nghe phải đoán.
Người bản xứ có bao giờ đọc th thành t không?
Có, một số vùng ở Ireland và New York đọc như vậy. Nhưng đó là giọng vùng, không phải chuẩn để người học nhắm tới.
Bao lâu thì sửa được?
Nếu luyện có ý thức mỗi ngày, thường 2 đến 3 tuần là đọc đúng khi nói chậm, và khoảng 2 tháng để đúng cả khi nói nhanh.