Người nghe không kịp thường nghĩ mình thiếu từ vựng, nhưng nguyên nhân phổ biến hơn là não đang dịch từng câu sang tiếng Việt. Việc dịch tốn thời gian, và trong lúc dịch thì câu tiếp theo đã trôi qua.
- Dịch trong đầu chậm hơn tốc độ nói khoảng ba lần
- Ba nguyên nhân nghe kém: dịch, không quen nối âm, thiếu từ
- Cách chữa là nghe nội dung dễ hơn trình độ đọc của mình
Ba nguyên nhân thật của việc nghe không kịp
Xác định đúng nguyên nhân thì cách chữa khác hẳn nhau.
| Nguyên nhân | Dấu hiệu | Cách chữa |
|---|---|---|
| Dịch trong đầu | Hiểu câu đầu rồi mất câu sau | Nghe nội dung dễ, nghe nhiều lần |
| Không quen nối âm | Nghe thành chuỗi âm lạ | Học ba kiểu nối âm, đọc to theo |
| Thiếu từ vựng | Nghe rõ từng âm nhưng không hiểu | Tăng vốn từ thông dụng |
| Đọc sai từ | Biết mặt chữ nhưng nghe không nhận ra | Sửa phát âm của chính mình |
Vì sao nên nghe nội dung dễ hơn trình độ đọc
Muốn bỏ thói quen dịch thì phải nghe thứ đủ dễ để hiểu ngay mà không cần dịch. Nếu nội dung quá khó, não buộc phải quay về cách xử lý cũ. Nguyên tắc thực dụng là chọn nội dung mà mình hiểu được khoảng chín trên mười từ. Nghe thứ chỉ hiểu một nửa trong nhiều tháng gần như không cải thiện gì.
Bài luyện hai vòng
Vòng một, nghe một đoạn ngắn khoảng một phút, không đọc phụ đề, chỉ nắm ý chính. Vòng hai, nghe lại cùng đoạn đó và cố bắt từng câu, dừng lại ở chỗ không nghe ra rồi đọc bản chữ để đối chiếu. Điểm quan trọng là làm với một đoạn ngắn nhiều lần, chứ không phải nghe nhiều đoạn khác nhau mỗi đoạn một lần.
Lỗi người Việt hay mắc
- Nghe nội dung quá khó vì nghĩ khó mới tiến bộ
- Bật tiếng Anh làm nền cả ngày mà không tập trung phút nào
- Luôn bật phụ đề nên mắt đọc thay tai nghe
- Đề nghe có audio — 4 đề IELTS Listening đủ 4 phần
- Bài nghe trong lộ trình — Kiểu bài listen ở mỗi chặng
- Đọc theo mẫu — Đọc đúng thì nghe mới ra
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu thì bỏ được thói quen dịch?
Thường vài tuần nếu nghe đều mỗi ngày mười lăm phút với nội dung đủ dễ.
Phụ đề có nên dùng không?
Dùng ở vòng hai để đối chiếu thì tốt. Bật ngay từ đầu thì tai không phải làm việc.
Nghe nhạc tiếng Anh có giúp không?
Ít hơn người ta tưởng, vì lời hát bị kéo dài và biến âm. Hội thoại và bài nói có ích hơn.