Đáp lại lời khen bằng tiếng Anh: chối "No, my English is bad" là làm người khen khó xử

Khách hàng người Canada khen: "Your English is really good!" Bạn đáp theo phép lịch sự Việt Nam: "No, no, my English is very bad." Không khí chùng xuống một nhịp. Người khen giờ phải chọn giữa cãi lại bạn ("No, really, it's great!") hoặc im lặng, tức là ngầm đồng ý tiếng Anh của bạn tệ. Trong văn hoá Việt, chối lời khen là khiêm tốn. Trong giao tiếp tiếng Anh, nhất là với người Mỹ, Úc, Anh, chối thẳng thường bị hiểu là bạn bác bỏ ý kiến của người kia, hoặc đang "câu" thêm lời khen. Bài này chỉ cách nhận lời khen vẫn giữ được sự khiêm tốn, không bị nghe như tự cao, và cách khen người khác cho tự nhiên.

Lời khen trong tiếng Anh là một món quà nhỏ, nhận rồi mới đáp

Cơ chế văn hoá khác nhau ở chỗ này. Với nhiều người nói tiếng Anh, lời khen giống như một món quà nhỏ: người tặng mong bạn nhận. Từ chối món quà không phải khiêm tốn, mà làm người tặng hơi khó xử. Câu đáp chuẩn mực nhất cũng đơn giản nhất: "Thank you." Không cần thêm gì cũng đã đủ lịch sự.

Nhưng nhiều người Việt thấy chỉ nói "Thank you" là chưa đủ, như thể đang nhận vơ. Tin tốt là có rất nhiều cách vừa nhận vừa giữ khiêm tốn, mà không phải phủ nhận người khen.

Bốn cách nhận lời khen mà vẫn khiêm tốn

1. Cảm ơn rồi chia công

Khi được khen về kết quả công việc, chia công cho người khác là cách khiêm tốn tự nhiên nhất trong tiếng Anh:

• "Thanks! The whole team worked really hard on it."
• "Thank you. I had a lot of help from Linh."

2. Cảm ơn rồi nói về quá trình

Thay vì chối kết quả, nói về công sức hoặc thời gian, nghe vừa khiêm tốn vừa có câu chuyện:

• "Thanks, I've been practising a lot."
• "Thank you! It took me ages to get it right."
• "Thanks, I'm still working on it, but I appreciate that."

Câu cuối rất hợp để đáp lời khen tiếng Anh: thừa nhận mình còn đang học, nhưng vẫn nhận lời khen. Đây chính là thứ người Việt muốn nói khi chối "my English is bad", chỉ là theo cách người nghe dễ chịu hơn.

3. Cảm ơn và nói lời khen làm bạn vui

• "That's really kind of you."
• "Thanks, that means a lot." (dùng khi lời khen thật sự có ý nghĩa với bạn, ví dụ từ sếp hoặc người bạn nể)
• "Oh, thank you, that made my day."

4. Cảm ơn và hỏi lại hoặc khen lại một cách thật lòng

Với lời khen về quần áo, đồ vật, cách đáp tự nhiên là kể một chút thông tin rồi chuyển câu chuyện:

• "I love your bag!" – "Thanks! I got it at a little shop in Hoi An."
• "Nice shoes!" – "Thanks, they're really comfortable, actually."

Khen lại ngay lập tức ("Thanks, I like yours too!") chỉ nên làm khi bạn thật sự nghĩ vậy. Khen lại theo phản xạ nghe như đang trả nợ.

Những câu đáp nên tránh

Lời khen tiếng Anh của bạn: khi nào được hiểu đúng, khi nào bị sốc

Người Việt khen nhau bằng những câu mà trong tiếng Anh có thể gây phản ứng ngược. Một số điểm cần cẩn thận:

• Khen ngoại hình liên quan đến cân nặng. "You look fatter, you look healthy!" theo kiểu Việt là ý tốt, nhưng trong tiếng Anh gần như luôn là xúc phạm. Ngay cả "You've lost weight!" cũng nên tránh với người không thân, vì giảm cân có thể do bệnh. Khen an toàn hơn: "You look great!" hoặc khen thứ người ta chọn: kiểu tóc, áo, kính.
• Khen da trắng. Ở nhiều nước nói tiếng Anh, khen màu da là chủ đề nhạy cảm, đừng dùng.
• Khen tiếng Anh của người bản xứ. Người Việt đôi khi lịch sự khen "Your English is very good" với người châu Á sinh ra ở Mỹ hay Úc. Với họ, tiếng Anh là tiếng mẹ đẻ, câu này nghe như bạn nghĩ họ là người nước ngoài.
• Khen quá chung chung. "Good job" với đồng nghiệp không sai, nhưng nghe nhạt. Khen cụ thể có giá trị hơn nhiều: "The way you handled that client's question was really impressive."

Lời khen ở nơi làm việc: nhận và đáp sao cho chuyên nghiệp

Khi sếp khen trong cuộc họp, người Việt thường lúng túng hoặc chối, sợ đồng nghiệp nghĩ mình tự cao. Trong môi trường làm việc quốc tế, chối lời khen trước mặt mọi người có thể bị hiểu là bạn thiếu tự tin vào công việc của chính mình. Câu đáp gọn và chuyên nghiệp:

• "Thank you, I'm glad it was helpful."
• "Thanks. Minh and Trang did a lot of the analysis."
• "Thanks, I learned a lot doing it."

Khi nhận phản hồi tốt qua email, một dòng ngắn là đủ: "Thanks for the kind words, Sarah. Glad it worked out." Không cần viết cả đoạn khiêm tốn.

Khi người nước ngoài khen Việt Nam hay món ăn bạn nấu

Khách nước ngoài hay khen "Vietnam is so beautiful!" hoặc "This pho is amazing!". Người Việt có thói quen đáp "No, it's normal" hay "It's not special", khiến người khen cụt hứng. Đây là cơ hội tốt để mở rộng câu chuyện thay vì đóng nó lại:

• "Thanks! Have you been up to Ha Giang yet? It's even more beautiful."
• "Glad you like it! My mum taught me. The secret is in the broth."

Người khen thường rất muốn nghe thêm một chi tiết, một gợi ý. Một câu như vậy biến lời khen xã giao thành cuộc trò chuyện thật.

Luyện cho thành phản xạ

Đáp lời khen là phản xạ, xảy ra trong một hai giây. Nếu không tập trước, bạn sẽ quay về câu chối kiểu Việt.

1. Chọn ba câu đáp bạn thích nhất trong bài, một cho lời khen tiếng Anh, một cho công việc, một cho quần áo đồ vật.
2. Nói to mỗi câu mười lần cho quen miệng, có ngữ điệu vui, không đều đều.
3. Nhờ bạn học khen bất ngờ trong lúc nói chuyện, tập đáp ngay mà không khựng.

Phần luyện nói trên Ngôn Ngữ Anh có tình huống giao tiếp ngắn để tập đáp lại lời khen và lời cảm ơn thành tiếng.

Câu hỏi thường gặp